Tworki Pruszków — historia szpitala, Park Tworkowski i mieszkania (2026)

⏱️ Czas czytania: 13 min

Tworki to dzielnica Pruszkowa, której charakter ukształtował jeden budynek – szpital psychiatryczny otwarty w 1891 r. Dziś nazywany Mazowieckim Specjalistycznym Centrum Zdrowia, otoczony 52-hektarowym parkiem leśnym z meandrami rzeki Utraty i drzewami pamiętającymi XIX w. Mieszkania w Tworkach kosztują średnio 11 980 zł/m² – mniej niż w Centrum, więcej niż w Malichach.

Pracuję w Pruszkowie od ponad 4 lat i zauważyłam jedno: ludzie kupujący w Tworkach to dwie grupy. Pierwsza – pracownicy MSCZ (lekarze, naukowcy, administracja). Druga – rodziny szukające ciszy i zieleni z dostępem do WKD i Warszawy. Obie grupy łączy jedno: cenią historię i przyrodę bardziej niż handel czy modne osiedla.

1. Gdzie są Tworki – granice i położenie

Tworki położone są w północno-wschodniej części Pruszkowa, częściowo za rzeką Utratą. Dzielnica sąsiaduje z:

• Centrum Pruszkowa – na zachodzie
• Bąki – na północnym zachodzie
• Malichami – na północy
• Wyględówkiem – na południowym zachodzie

Centralnym punktem dzielnicy jest kompleks MSCZ przy ulicy Partyzantów – tu zatrzymuje się również pociąg WKD na stacji Tworki. W promieniu 1 km od stacji znajdują się: szpital, park, kościół Przemienienia Pańskiego (z 1906 r.), cmentarz oraz większość zabudowy mieszkaniowej.

Pełen przegląd granic wszystkich dzielnic Pruszkowa znajdziesz w moim przewodniku po dzielnicach Pruszkowa z mapą.

2. Historia: od średniowiecznej osady po szpital światowej klasy

Tworki przed szpitalem

Tworki istniały już w XVI w. jako wieś w okolicach Błonia, w ziemi warszawskiej Mazowsza. Według jednej z hipotez nazwa pochodzi z czasów wczesnofeudalnych – „tworek” miał oznaczać małe zwierzęta futerkowe, z których skórek mieszkańcy okolicy czerpali zarobek. Etymologia nie jest jednak potwierdzona w źródłach archiwalnych. Od 1867 do 1916 r. Tworki należały do gminy Pruszków w powiecie warszawskim, w ramach Guberni Warszawskiej Imperium Rosyjskiego.

Założenie szpitala (1888–1891)

To moment, który ukształtował dzielnicę na następne 130 lat. Inicjatorem budowy szpitala psychiatrycznego był profesor Adolf Rothe – pionier polskiej psychiatrii. Ideę wsparł profesor Jan Baliński, czołowy psychiatra epoki.

Rada Dobroczynności i Użyteczności Publicznej zakupiła teren w 1882 r. od ziemianina Franciszka Kryńskiego. Budowę przeprowadzono w latach 1888–1891, koszt całej inwestycji wyniósł około 800 tysięcy rubli – ogromna kwota jak na tamte czasy.

Kamień węgielny położono 17 listopada 1888 r. Pierwszy pacjent przyjęty został 27 listopada 1891 r., a oficjalne otwarcie szpitala nastąpiło sześć dni wcześniej – 21 listopada 1891 r. Pierwotnie placówka nosiła nazwę „Warszawska Lecznica dla Obłąkanych”.

Vladimir Chardin – rosyjski pierwszy dyrektor

Pierwszym dyrektorem szpitala został rosyjski psychiatra dr Vladimir Nikolayevich Chardin. Wcześniej pełnił funkcję członka Komisji Budowy Szpitala i współpracował z dr. Adolfem Rothém przy opracowywaniu regulaminów placówki. To pod jego nadzorem szpital wdrożył najnowsze europejskie standardy psychiatryczne XIX w.

Tworki zaprojektowano w nowatorskim układzie pawilonowym, co było rzadkością w ówczesnej Europie. Placówka miała siedem głównych pawilonów dla 316 pacjentów kwalifikujących się do leczenia i 104 pacjentów wymagających długoterminowej opieki, oddzielnie dla mężczyzn i kobiet. To była pierwsza w Polsce placówka psychiatryczna oświetlona elektrycznie – krok znaczący nawet w skali światowej.

Jan Mazurkiewicz (1871–1947) – twórca warszawskiej psychiatrii

Po I wojnie światowej szpital przyciągał największe nazwiska polskiej medycyny. Jan Mazurkiewicz – neurolog, psychiatra, autor warszawskiej szkoły psychiatrii – był w okresie międzywojennym dziekanem Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego (1919) oraz rektorem UW (1921–1922).

Po II wojnie światowej, gdy budynek warszawskiej kliniki psychiatrycznej UW legł w gruzach, Mazurkiewicz przeniósł klinikę uniwersytecką do Tworek. Kierował nią aż do śmierci w 1947 r. Od 2010 r. szpital nosi oficjalnie nazwę Mazowieckiego Specjalistycznego Centrum Zdrowia im. prof. Jana Mazurkiewicza.

Tworki podczas II wojny światowej

Cmentarz szpitalny w Tworkach zawiera dziś dwie szczególne sekcje: groby ofiar terroru nazistowskiego z okresu Powstania Warszawskiego oraz groby żołnierzy poległych we wrześniu 1939 r. Wszystkie wpisane są do rejestru Miejsc Pamięci Narodowej.

W sąsiedztwie Tworek funkcjonował obóz przejściowy DULAG 121 (na terenie Pruszkowa, na obszarze Warsztatów Naprawy Wagonów Kolei Normalnotorowej). Przez ten obóz, według szacunków historyków, przeszło 340 tys. do 650 tys. warszawiaków w ciągu pięciu miesięcy 1944–1945. Tworki były bezpośrednim sąsiadem tej tragedii.

Włączenie do Pruszkowa (1916)

W 1916 r., gdy osada fabryczna Pruszków otrzymała prawa miejskie, Tworki zostały włączone w granice nowo powstałego miasta. Od tego momentu funkcjonują formalnie jako dzielnica, choć charakter „odrębnej miejscowości wokół szpitala” zachowały do dziś.

3. MSCZ Tworki – co to za szpital dzisiaj

Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowia im. prof. Jana Mazurkiewicza mieści się przy ul. Partyzantów 2/4. To jeden z największych szpitali psychiatrycznych w Polsce, ale dziś dawno już wyrasta poza ramy psychiatrii.

Placówka dysponuje 20 oddziałami, w tym:

• Pawilon XI – oddział przyjęć i intensywnej opieki medycznej
• Pawilon VII – oddział diagnostyczny, sala wykładowa, centrum neuroradiologiczne
• Oddział Dzienny Psychiatryczny
• Oddział Pediatrycznej Psychiatrii
• Oddział Neurologii
• Ponad 15 specjalistycznych oddziałów klinicznych

MSCZ jest szpitalem uniwersyteckim – prowadzi zaawansowaną działalność kliniczną, dydaktyczną i naukową. Pracownicy MSCZ to lekarze, naukowcy, asystenci akademiccy – sporo z nich szuka mieszkań w Tworkach lub blisko, żeby skrócić dojazd.

Kontakt centrali: 22 739 14 00 (pon.–pt., 7:30–15:00). Oddział przyjęć: 22 739 13 26.

4. Park Tworkowski – 52 hektary lasu

Wokół szpitala rozciąga się 52-hektarowy zespół leśny – zabytkowy park o zróżnicowanym składzie gatunkowym, ze starymi drzewami chronionymi jako pomniki przyrody. To jedno z największych terenów rekreacyjnych w Pruszkowie.

W parku znajdują się:

• Meandry rzeki Utraty – tworzą charakterystyczne zakola, mikroklimaty dla ptaków i owadów
• Topola kanadyjska – 20 m wysokości, obwód pnia 440 cm, prawdopodobnie ponad 150-letnia
• Dąb szypułkowy – 16 m wysokości, obwód pnia 370 cm
• Las gęsty z przewagą rodzimych gatunków drzew
• Historyczne pawilony szpitalne – wkomponowane w zieleń

Park jest publicznie dostępny – nie wymaga biletów ani rejestracji. Codzienni spacerowicze, biegacze, rodziny z dziećmi to standard. W weekendy w parku spotkasz fotografów ptaków i ludzi medytujących nad meandrami Utraty.

5. Komunikacja: WKD Tworki, autobusy

Tworki mają własny przystanek na linii Warszawskiej Kolei Dojazdowej. Stacja WKD Tworki znajduje się przy ul. Partyzantów, w sąsiedztwie szpitala i parku.

• Linia 512: Pruszków – Tworki – Komorów – Warszawa Śródmieście
• Czas dojazdu do Warszawy: 30–40 minut
• Częstotliwość: co 15–20 minut w godzinach szczytu
• Wymiana pasażerska: niska – znacznie mniej niż na sąsiedniej PKP/WKD Pruszków (3–4 tys. osób dziennie)

To ważne: WKD Tworki obsługuje tylko mieszkańców Tworek i okolic. Nie jest węzłem komunikacyjnym jak PKP w Centrum. Plus minus – pociągi są mniej zatłoczone, ale w niedziele i święta jeżdżą rzadziej.

Linie autobusowe ZTM (717) i lokalne łączą Tworki z Centrum Pruszkowa (10 min) oraz z Piastowem. Dla osób z samochodem dojazd do A2 to 7–10 minut.

6. Rynek nieruchomości 2026 – ceny mieszkań

Tworki to dzielnica średniego segmentu cenowego – tańsza niż Centrum, droższa niż Malichy.

Średnia cena za m²

Średnie ceny mieszkań wg liczby pokoi

• 2-pokojowe (35–50 m²): ok. 420 000 – 600 000 zł
• 3-pokojowe (55–70 m²): ok. 660 000 – 840 000 zł
• 4-pokojowe (70–120 m²): ok. 840 000 – 1,4 mln zł
• 5+ pokojowe: średnio 1 575 000 zł

Trend cenowy: prognozowany wzrost do końca 2026 r. około 4–6% rok do roku. Najszybciej znikają z rynku mieszkania 2- i 3-pokojowe blisko stacji WKD lub parku.

7. Inwestycje deweloperskie w Tworkach

BW18 Pruszków

Najnowsza inwestycja w Tworkach – budynek mieszkalno-usługowy przy ul. Bohaterów Warszawy 18. Specyfika:

• 29 jednostek mieszkalnych na trzech piętrach
• Układy: od 2 do 4 pokoi
• Metraże: od 37 do 111 m²
• Standard wykończenia: wysoki, w tym balkony, miejsca postojowe
• Kameralna skala – mała inwestycja, brak setek mieszkań jak w wielkich osiedlach Centrum

Charakter zabudowy

Tworki przechodzą transformację. Stara zabudowa to przedwojenne wille i PRL-owskie bloki przyszpitalne. Nowe inwestycje pojawiają się stopniowo, ale dzielnica nie urbanizuje się tak szybko jak Bąki czy Centrum. Duża część terenu pozostaje w rękach szpitala, parku i chronionych lasów.

Pełen przegląd ofert mieszkań i domów w całym Pruszkowie znajdziesz w ofertach mojego biura nieruchomości w Pruszkowie lub w poradniku o mieszkaniach na sprzedaż w Pruszkowie.

8. Dla kogo Tworki są idealne (i dla kogo nie)

✓ Komu Tworki pasują

• Pracownicy MSCZ – lekarze, naukowcy, administracja. Mieszkanie 5 minut od pracy = +1 godzina dziennie wolnego czasu.
• Rodziny szukające zieleni – 52 hektary parku, brak ruchliwych alei, bezpieczne sąsiedztwo dla dzieci.
• Miłośnicy spacerów i przyrody – meandry Utraty, stare drzewa, ścieżki rowerowe w parku.
• Osoby ceniące spokój – mniej hałasu niż Centrum, mniejszy ruch, brak galerii handlowych w sąsiedztwie.
• Hobbiści historii – jeśli interesuje Cię polska medycyna, II wojna światowa, architektura XIX w. – Tworki to żywe muzeum w Twoim sąsiedztwie.

✗ Komu Tworki nie pasują

• Dojeżdżającym do Warszawy codziennie – 30–40 min WKD vs 18 min PKP z Centrum. Różnica niby mała, ale na 250 dni roboczych daje 50 godzin rocznie.
• Lubiącym życie miejskie – brak galerii, mniej restauracji, sklepów. Najbliższa Galeria Nowa Stacja w Centrum (10 minut autobusem).
• Szukającym domu z ogrodem – w Tworkach dominuje zabudowa wielorodzinna i szpitalna. Domy są w Żbikowie lub Ostoji.
• Niskim budżetem – Tworki to średnia półka cenowa. Tańsze opcje znajdziesz w Malichach.

9. 5 ciekawostek o Tworkach

1. Pierwszy szpital z elektrycznością w Polsce – gdy w 1891 r. Tworki otwierały się z pełnym oświetleniem elektrycznym, większość polskich miast jeszcze korzystała z lamp gazowych. Pionierski układ pawilonowy + elektryczność = nowość światowa.
2. Twórca warszawskiej szkoły psychiatrii pracował tu do śmierci – Jan Mazurkiewicz (1871–1947), neurolog, psychiatra, były rektor Uniwersytetu Warszawskiego (1921–1922), po II wojnie światowej przeniósł zniszczoną klinikę UW do Tworek. Kierował nią aż do śmierci w wieku 76 lat. Od 2010 r. szpital nosi jego imię.
3. Pierwszym dyrektorem był Rosjanin – dr Vladimir Nikolayevich Chardin przybył do Tworek z Imperium Rosyjskiego i wdrażał najnowsze europejskie standardy psychiatryczne XIX w. Był członkiem Komisji Budowy Szpitala jeszcze przed otwarciem.
4. Cmentarz pamięta ofiary wojny – na cmentarzu szpitalnym w Tworkach spoczywa wielu pacjentów zmarłych w trakcie II wojny światowej, oraz żołnierzy poległych we wrześniu 1939 r. Wszystkie groby wpisano do rejestru Miejsc Pamięci Narodowej. Sąsiedztwo obozu DULAG 121 sprawia, że Tworki są jednym z ważniejszych miejsc pamięci historycznej w regionie.
5. Park ma drzewa starsze niż Pruszków – topola kanadyjska o obwodzie 440 cm i dąb szypułkowy o obwodzie 370 cm wpisane są do rejestru pomników przyrody. Mają ponad 150 lat – rosły w Tworkach jeszcze zanim Pruszków uzyskał prawa miejskie (1916).

10. FAQ

Ile kosztuje mieszkanie w Tworkach Pruszkowa w 2026 r.?

Średnia cena to 11 980 zł/m² (rynek ogólny). Rynek wtórny: ok. 12 814 zł/m², pierwotny: ok. 15 061 zł/m². Mieszkanie 2-pokojowe (35–50 m²): 420–600 tys. zł, 3-pokojowe (55–70 m²): 660–840 tys. zł, 4-pokojowe (70–120 m²): 840 tys. – 1,4 mln zł.

Czy w Tworkach są nowe inwestycje deweloperskie?

Tak, choć w mniejszej skali niż w Centrum. Najnowsza to BW18 Pruszków przy ul. Bohaterów Warszawy 18 – kameralny budynek z 29 mieszkaniami, układy 2–4 pokojowe, metraże 37–111 m². Stosunkowo wysoki standard wykończenia.

Jak długo trwa dojazd z Tworek do Warszawy?

WKD ze stacji Tworki do Warszawy Śródmieście zajmuje 30–40 minut, pociągi co 15–20 minut w godzinach szczytu. Samochodem przez al. Wojska Polskiego 30–40 minut poza godzinami szczytu, z korkami nawet godzinę.

Czy Tworki są bezpieczne dla rodzin z dziećmi?

Tak. Dzielnica jest spokojna, mało ruchliwa, dużo zieleni. W okolicy parku często widać rodziny ze spacerami. Sąsiedztwo szpitala niektórych odstrasza, ale w praktyce MSCZ jest placówką medyczną o wysokich standardach – nie ma żadnego wpływu na codzienne życie mieszkańców.

Czy warto kupić mieszkanie w Tworkach pod wynajem?

Można, ale są lepsze opcje. Rentowność najmu w Tworkach to 4,5–5,5% rocznie – mniej niż w Centrum (5,5–7%) ze względu na słabszą dostępność komunikacyjną. Najlepsi najemcy to pracownicy MSCZ. Pełen przewodnik: najem okazjonalny krok po kroku.

Przeczytaj też

• Dzielnice Pruszkowa – pełen przewodnik z mapą
• Centrum Pruszkowa – mieszkania, ceny, historia
• Mieszkania na sprzedaż w Pruszkowie 2026
• Kupno mieszkania w Pruszkowie – jak uniknąć błędów
• Żbików – najstarsza dzielnica Pruszkowa
• Najem okazjonalny krok po kroku

Źródła

1. Wikipedia – Tworki (Pruszków), Szpital Tworkowski, Jan Mazurkiewicz (psychiatra), WKD
2. Pruszków Online – przewodnik po Tworkach – pruszkow-online.pl
3. MSCZ Pruszków – informacje o szpitalu – mscz.pl
4. Tabelaofert.pl – ceny mieszkań Pruszków – tabelaofert.pl
5. RynekPierwotny.pl – nowe mieszkania Pruszków – rynekpierwotny.pl

Ostatnia aktualizacja: kwiecień 2026