Tworki Pruszków – historia szpitala, Park Tworkowski i mieszkania (2026)

⏱️ Czas czytania: 13 min

Tworki to dzielnica Pruszkowa, której charakter ukształtował jeden budynek – szpital psychiatryczny otwarty w 1891 r. Dziś nazywany Mazowieckim Specjalistycznym Centrum Zdrowia, otoczony zabytkowym parkiem (ok. 23 ha zieleni w ramach ok. 57-hektarowego terenu szpitala) z meandrami rzeki Utraty i drzewami pamiętającymi XIX w. Mieszkania w Tworkach kosztują ok. 12 tys. zł/m² – mniej niż w Centrum, więcej niż w Malichach.

Pracuję w Pruszkowie od ponad 4 lat i zauważyłam jedno: ludzie kupujący w Tworkach to dwie grupy. Pierwsza – pracownicy MSCZ (lekarze, naukowcy, administracja). Druga – rodziny szukające ciszy i zieleni z dostępem do WKD i Warszawy. Obie grupy łączy jedno: cenią historię i przyrodę bardziej niż handel czy modne osiedla.

1. Gdzie są Tworki – granice i położenie

Tworki położone są we wschodniej, a dokładniej południowo-wschodniej części Pruszkowa, częściowo za rzeką Utratą. Dzielnica sąsiaduje z:

• Centrum Pruszkowa – od zachodu (za Utratą i Parkiem Potulickich)
• Malichami – od wschodu, w stronę granicy z Piastowem
• Wyględówkiem – od południowego zachodu
• torami PKP – od północy (za nimi Bąki)

Centralnym punktem dzielnicy jest kompleks MSCZ przy ulicy Partyzantów – tu zatrzymuje się również pociąg WKD na stacji Tworki. W promieniu 1 km od stacji znajdują się: szpital, park, kościół Przemienienia Pańskiego (wzniesiony w latach 1904–1906, pierwotnie jako cerkiew), cmentarz oraz większość zabudowy mieszkaniowej.

Pełen przegląd granic wszystkich dzielnic Pruszkowa znajdziesz w moim przewodniku po dzielnicach Pruszkowa z mapą.

2. Historia: od średniowiecznej osady po szpital światowej klasy

Tworki przed szpitalem

Tworki istniały już w XVI w. jako wieś w okolicach Błonia, w ziemi warszawskiej Mazowsza. Pochodzenie nazwy nie jest jednoznacznie wyjaśnione w źródłach – najczęściej wiąże się ją z dawną nazwą osobową. Przed włączeniem do miasta Tworki były wsią w powiecie warszawskim.

Założenie szpitala (1888–1891)

To moment, który ukształtował dzielnicę na następne 130 lat. Inicjatorem budowy szpitala psychiatrycznego był profesor Adolf Rothe – pionier polskiej psychiatrii. Ideę wsparł profesor Jan Baliński, czołowy psychiatra epoki.

Rada Dobroczynności i Użyteczności Publicznej zakupiła teren w 1882 r. od ziemianina Franciszka Kryńskiego. Budowę przeprowadzono w latach 1888–1891, koszt całej inwestycji wyniósł około 800 tysięcy rubli – ogromna kwota jak na tamte czasy.

Budowę rozpoczęto latem 1888 r. Oficjalne otwarcie szpitala nastąpiło 21 listopada 1891 r., a pierwszych pacjentów przyjęto kilka dni później – 27 listopada 1891 r. Pierwotnie placówka nosiła nazwę „Warszawska Lecznica dla Obłąkanych”.

Rosyjskie początki i nowatorski projekt

Pierwszym dyrektorem szpitala został rosyjski psychiatra – placówka powstawała w realiach zaboru rosyjskiego i początkowo miała rosyjską administrację. Pod jej nadzorem szpital wdrażał ówczesne europejskie standardy opieki psychiatrycznej.

Tworki zaprojektowano w nowatorskim układzie pawilonowym – kompleks kilkunastu murowanych budynków wśród zieleni, z miejscami dla 316 pacjentów kwalifikujących się do leczenia i 104 wymagających opieki długoterminowej, oddzielnie dla mężczyzn i kobiet. Był to pierwszy szpital w kraju z oświetleniem elektrycznym – krok znaczący nawet w skali europejskiej.

Jan Mazurkiewicz (1871–1947) – twórca warszawskiej psychiatrii

Po I wojnie światowej szpital przyciągał największe nazwiska polskiej medycyny. Jan Mazurkiewicz – neurolog, psychiatra i twórca warszawskiej szkoły psychiatrii – był dziekanem Wydziału Lekarskiego UW (1919–1920) i rektorem Uniwersytetu Warszawskiego (1921–1922).

Po II wojnie światowej, gdy budynek warszawskiej kliniki psychiatrycznej legł w gruzach, Mazurkiewicz przeniósł Klinikę Psychiatrii do Tworek i kierował nią w latach 1945–1947, aż do śmierci. Dziś placówka nosi jego imię – Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowia im. prof. Jana Mazurkiewicza.

Tworki podczas II wojny światowej

Cmentarz szpitalny w Tworkach zawiera dziś dwie szczególne sekcje: groby ofiar terroru nazistowskiego z okresu Powstania Warszawskiego oraz groby żołnierzy poległych we wrześniu 1939 r. Wszystkie wpisane są do rejestru Miejsc Pamięci Narodowej.

W sąsiedztwie Tworek funkcjonował obóz przejściowy DULAG 121 (na terenie Zakładów Naprawy Taboru Kolejowego w Pruszkowie). Przez ten obóz, według szacunków historyków, przeszło co najmniej 400 tys. warszawiaków (górne szacunki sięgają 650 tys.) w ciągu pięciu miesięcy 1944–1945. Tworki były bezpośrednim sąsiadem tej tragedii.

Włączenie do Pruszkowa (1916)

W 1916 r., gdy osada fabryczna Pruszków otrzymała prawa miejskie, Tworki zostały włączone w granice nowo powstałego miasta. Od tego momentu funkcjonują formalnie jako dzielnica, choć charakter „odrębnej miejscowości wokół szpitala” zachowały do dziś.

3. MSCZ Tworki – co to za szpital dzisiaj

Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowia im. prof. Jana Mazurkiewicza mieści się przy ul. Partyzantów 2/4. To jeden z największych szpitali psychiatrycznych w Polsce, ale dziś dawno już wyrasta poza ramy psychiatrii.

Placówka prowadzi 19 oddziałów całodobowych oraz oddziały dzienne i zespoły leczenia środowiskowego, m.in.:

• Pawilon XI – oddział przyjęć i intensywnej opieki medycznej
• Pawilon VII – oddział diagnostyczny, sala wykładowa, centrum neuroradiologiczne
• Oddział Dzienny Psychiatryczny
• Oddział Pediatrycznej Psychiatrii
• Oddział Neurologii

MSCZ prowadzi działalność kliniczną, dydaktyczną i naukową we współpracy z uczelniami medycznymi. Pracownicy MSCZ to lekarze, pielęgniarki i kadra akademicka – sporo z nich szuka mieszkań w Tworkach lub blisko, żeby skrócić dojazd.

Kontakt centrali: 22 739 14 00 (pon.–pt., 7:30–15:00). Oddział przyjęć: 22 739 13 26.

4. Park Tworkowski – zabytkowa zieleń nad Utratą

Teren szpitala to ok. 57 hektarów, z czego zabytkowy park zajmuje ok. 23 hektary – stare drzewa, zróżnicowany skład gatunkowy i meandry Utraty. To jeden z największych terenów zieleni w Pruszkowie.

W parku znajdują się:

• Meandry rzeki Utraty – tworzą charakterystyczne zakola, mikroklimaty dla ptaków i owadów
• Topola kanadyjska – pomnik przyrody o obwodzie pnia ok. 440 cm, prawdopodobnie ponad 150-letnia
• Las gęsty z przewagą rodzimych gatunków drzew
• Historyczne pawilony szpitalne – wkomponowane w zieleń

Park jest publicznie dostępny – nie wymaga biletów ani rejestracji. Codzienni spacerowicze, biegacze, rodziny z dziećmi to standard. W weekendy w parku spotkasz fotografów ptaków i ludzi medytujących nad meandrami Utraty.

5. Komunikacja: WKD Tworki, autobusy

Tworki mają własny przystanek na linii Warszawskiej Kolei Dojazdowej. Stacja WKD Tworki znajduje się przy ul. Partyzantów, w sąsiedztwie szpitala i parku.

• Kierunek Warszawa: przez Malichy i Reguły do stacji Warszawa Śródmieście WKD w ok. 24–26 minut
• Kierunek przeciwny: Pruszków WKD (jeden przystanek), dalej Komorów, Podkowa Leśna i Grodzisk Mazowiecki
• Częstotliwość: co kilkanaście minut w godzinach szczytu

WKD Tworki to przystanek lokalny – korzystają z niego głównie mieszkańcy najbliższej okolicy i osoby jadące do szpitala. Nie jest węzłem komunikacyjnym jak stacja w Centrum, za to pociągi bywają mniej zatłoczone.

Autobusy miejskie (m.in. linia 5, z przystankiem przy szpitalu) łączą Tworki z centrum Pruszkowa – przejazd do stacji PKP zajmuje ok. 7–10 minut. Dla osób z samochodem dojazd do węzła A2 to ok. 7–10 minut.

6. Rynek nieruchomości 2026 – ceny mieszkań

Tworki to dzielnica średniego segmentu cenowego – tańsza niż Centrum, droższa niż Malichy. Osobnych statystyk dla samych Tworek jest niewiele, więc poniższe widełki traktuj jako orientacyjne (dane ofertowe).

Średnia cena za m²

Średnie ceny mieszkań wg liczby pokoi

• 2-pokojowe (35–50 m²): ok. 420 000 – 600 000 zł
• 3-pokojowe (55–70 m²): ok. 660 000 – 840 000 zł
• 4-pokojowe (70–120 m²): ok. 840 000 – 1,4 mln zł
• Największe mieszkania i lokale w willach: wyceniane indywidualnie (widełki orientacyjne, dane ofertowe)

Ceny rosną obecnie w tempie kilku procent rocznie. Z mojego doświadczenia najszybciej znikają z rynku mieszkania 2- i 3-pokojowe blisko stacji WKD lub parku.

7. Inwestycje deweloperskie w Tworkach

BW18 Pruszków

Inwestycja dewelopera Atlanco – budynek mieszkalno-usługowy przy ul. Bohaterów Warszawy 18, na styku Tworek i Centrum. Budynek jest już oddany do użytku, a w sprzedaży pozostają ostatnie lokale. Specyfika:

• 29 mieszkań na trzech piętrach
• Układy: od 2 do 4 pokoi
• Metraże: od 37 do ok. 108 m²
• Standard wykończenia: wysoki, w tym balkony, miejsca postojowe
• Kameralna skala – mała inwestycja, brak setek mieszkań jak w wielkich osiedlach Centrum

Charakter zabudowy

Tworki przechodzą transformację. Stara zabudowa to przedwojenne wille i PRL-owskie bloki przyszpitalne. Nowe inwestycje pojawiają się stopniowo, ale dzielnica nie urbanizuje się tak szybko jak Bąki czy Centrum. Duża część terenu pozostaje w rękach szpitala, parku i chronionych lasów.

Pełen przegląd ofert mieszkań i domów w całym Pruszkowie znajdziesz w ofertach mojego biura nieruchomości w Pruszkowie lub w poradniku o mieszkaniach na sprzedaż w Pruszkowie.

8. Dla kogo Tworki są idealne (i dla kogo nie)

✓ Komu Tworki pasują

• Pracownicy MSCZ – lekarze, naukowcy, administracja. Mieszkanie 5 minut od pracy = +1 godzina dziennie wolnego czasu.
• Rodziny szukające zieleni – rozległy zabytkowy park, brak ruchliwych alei, spokojne sąsiedztwo dla dzieci.
• Miłośnicy spacerów i przyrody – meandry Utraty, stare drzewa, ścieżki rowerowe w parku.
• Osoby ceniące spokój – mniej hałasu niż Centrum, mniejszy ruch, brak galerii handlowych w sąsiedztwie.
• Hobbiści historii – jeśli interesuje Cię polska medycyna, II wojna światowa, architektura XIX w. – Tworki to żywe muzeum w Twoim sąsiedztwie.

✗ Komu Tworki nie pasują

• Dojeżdżającym, którzy potrzebują PKP/SKM – z Tworek jeździsz WKD (ok. 24–26 min do Śródmieścia WKD); do pociągów PKP, SKM i dalekobieżnych musisz dostać się na stację w Centrum.
• Lubiącym życie miejskie – brak galerii, mniej restauracji, sklepów. Najbliższa Galeria Nowa Stacja w Centrum (10 minut autobusem).
• Szukającym domu z ogrodem – w Tworkach dominuje zabudowa wielorodzinna i szpitalna. Domy są w Żbikowie lub na Ostoi.
• Niskim budżetem – Tworki to średnia półka cenowa. Tańsze opcje znajdziesz w Malichach.

9. 5 ciekawostek o Tworkach

1. Pierwszy szpital z elektrycznością w Polsce – gdy w 1891 r. Tworki otwierały się z pełnym oświetleniem elektrycznym, większość polskich miast jeszcze korzystała z lamp gazowych. Pionierski układ pawilonowy i elektryczność stawiały placówkę w europejskiej czołówce.
2. Twórca warszawskiej szkoły psychiatrii pracował tu do śmierci – Jan Mazurkiewicz (1871–1947), neurolog, psychiatra, rektor Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1921–1922, po II wojnie światowej przeniósł zniszczoną klinikę psychiatryczną do Tworek. Kierował nią aż do śmierci. Dziś szpital nosi jego imię.
3. Szpital powstał w realiach zaboru – placówkę budowały władze rosyjskie, a pierwszym dyrektorem był rosyjski psychiatra. Polscy lekarze przejęli szpital dopiero po odzyskaniu niepodległości.
4. Cmentarz pamięta ofiary wojny – na cmentarzu szpitalnym w Tworkach spoczywa wielu pacjentów zmarłych w trakcie II wojny światowej, oraz żołnierzy poległych we wrześniu 1939 r. Wszystkie groby wpisano do rejestru Miejsc Pamięci Narodowej. Sąsiedztwo obozu DULAG 121 sprawia, że Tworki są jednym z ważniejszych miejsc pamięci historycznej w regionie.
5. Park ma drzewa starsze niż miejski Pruszków – topola kanadyjska o obwodzie pnia ok. 440 cm ma status pomnika przyrody i ponad 150 lat – rosła w Tworkach, zanim Pruszków uzyskał prawa miejskie (1916).

10. FAQ

Ile kosztuje mieszkanie w Tworkach Pruszkowa w 2026 r.?

Rynek wtórny w Tworkach to ok. 11,5–12,5 tys. zł/m² (dane ofertowe, 2026) – blisko średniej Pruszkowa (ok. 11,5 tys. zł/m²). Rynek pierwotny w mieście: ok. 15 tys. zł/m². Mieszkanie 2-pokojowe (35–50 m²): ok. 420–600 tys. zł, 3-pokojowe (55–70 m²): ok. 660–840 tys. zł, 4-pokojowe: od ok. 840 tys. zł.

Czy w Tworkach są nowe inwestycje deweloperskie?

Tak, choć w mniejszej skali niż w Centrum. Jedyna aktualna to BW18 (deweloper Atlanco) przy ul. Bohaterów Warszawy 18 – kameralny, oddany już budynek z 29 mieszkaniami (2–4 pokoje, 37–108 m²); w sprzedaży pozostają ostatnie lokale.

Jak długo trwa dojazd z Tworek do Warszawy?

WKD ze stacji Tworki do stacji Warszawa Śródmieście WKD zajmuje ok. 24–26 minut, pociągi co kilkanaście minut w godzinach szczytu. Samochodem przez al. Wojska Polskiego 30–40 minut poza godzinami szczytu, w korkach nawet godzina.

Czy Tworki są bezpieczne dla rodzin z dziećmi?

Tak. Dzielnica jest spokojna, mało ruchliwa, dużo zieleni. W okolicy parku często widać rodziny ze spacerami. Sąsiedztwo szpitala niektórych odstrasza, ale w praktyce MSCZ jest placówką medyczną o wysokich standardach – nie ma żadnego wpływu na codzienne życie mieszkańców.

Czy warto kupić mieszkanie w Tworkach pod wynajem?

Można, ale są lepsze opcje. Szacunkowa rentowność najmu w Tworkach to ok. 4,5–5,5% brutto rocznie – mniej niż w Centrum (ok. 5,5–7%), głównie przez mniejszy popyt najemców. Z mojego doświadczenia najczęstsi najemcy to pracownicy MSCZ. Pełen przewodnik: najem okazjonalny krok po kroku.

Przeczytaj też

• Dzielnice Pruszkowa – pełen przewodnik z mapą
• Centrum Pruszkowa – mieszkania, ceny, historia
• Mieszkania na sprzedaż w Pruszkowie 2026
• Żbików – najstarsza dzielnica Pruszkowa
• Najem okazjonalny krok po kroku

Źródła

1. Wikipedia – Tworki (Pruszków), Szpital Tworkowski, Jan Mazurkiewicz (psychiatra), WKD
2. Pruszków Online – przewodnik po Tworkach – pruszkow-online.pl
3. MSCZ Pruszków – informacje o szpitalu – mscz.pl
4. Muzeum Dulag 121 – historia szpitala w Tworkach – dulag121.pl
5. Tabelaofert.pl – ceny mieszkań Pruszków – tabelaofert.pl
6. RynekPierwotny.pl – nowe mieszkania Pruszków – rynekpierwotny.pl

Ostatnia aktualizacja: lipiec 2026